عکاس: علی آیین جمشید
چون ماه جوي ندارد كه سطحاش را بپوشاند، با دوربين دو چشمي يا تلسكوپي كوچك ميتوان نماي واضحي از پستي و بلندي در آن مشاهده كرد. اين عوارض شامل گودالها، درياهاي تيره و ارتفاعات روشن ماه ميشوند. اين عوارض تفاوت آشكاري را بين سطح زمين و ماه نشان ميدهند.با تلسكوپي زميني حدود 30000 گودال روي ماه ديده ميشود كه قطرشان از يك كيلومتر تا چند صد كيلومتر است. بنابر شيوهاي كه از قرن هفدهم ميلادي آغاز شد، اغلب گودالهاي آشكارتر را به نام فيلسوفان، رياضيدانان و دانشمنداني مانند ارسطو، افلاطون، فيثاغورث، كوپرنيك و كپلر نامگذاري كردهاند.
بیش از ۴٬۵ میلیارد سال پیش، سطح ماه به شدت توسط شهابسنگها بمباران شد و گودالهای زیادی به نام دهانه در سطح آن بهوجود آمدند. وسعت بعضی از این دهانههای برخوردی به ۳۰۰ کیلومتر (۱۸۵ مایل) میرسد که توسط دیوارههایی از کوههای سنگی که بر اثر برخورد شهاب سنگها بهوجود آمدهاند، محصور شدهاند. بعضی از گودالها، دیوارهای تراس دار یا حلقههای کوهستانی هم مرکز داشته و در اکثر آنها قلههایی نیز وجود دارند. دهانههایی که رگههای بزرگ و درخشان توف نام دارند، بسیار تماشایی هستند. تعدادی از گودالهای بزرگتر از گدازه آتشفشانی پر شده و دریاهایی در سطح ماه بهوجود آوردهاند.
سوی رو به زمین کره ماه (سوی نزدیک)، ظاهری بسیار متفاوت نسبت به سوی دور آن دارد. علت آن اینست که پهنههای زیادی از این سوی ماه بر اثر فعالیتهای آتشفشانی با گدازههای تیرهرنگ پوشیده شدهاند و آبگیروارهای گوناگونی را بهوجود آوردهاند ولی سوی دور ماه همچنان به شکل قدیم یعنی آکنده از گودال باقیماندهاست.
